«Δεν υπάρχει κανείς, είτε είναι χριστιανός, μουσουλμάνος, Τάταρος ή ειδωλολάτρης, που να έχει πάει στα μέρη που περιηγήθηκε και είδε ο κύριος Μάρκο, γιος του Νικολό Πόλο, ευγενούς και επιφανούς πολίτη της πόλης της Βενετίας». (σ.446)
Ο Μάρκο Πόλο ήταν μόλις 17 ετών όταν, το 1271, ξεκίνησε με τον πατέρα και τον θείο του ένα ταξίδι που θα διαρκούσε 24 χρόνια και θα έπαιζε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του σύγχρονου κόσμου. Τις ημέρες που έπαιρνε τον δρόμο με τον θείο και τον πατέρα του για εμπορικούς σκοπούς, ο Μεβλανά Τζελαλεντίν Ρουμί είχε μόλις γράψει τα ωραιότερα ποιήματά του, ενώ είχε ολοκληρώσει το Μεσνεβί του περίπου δέκα χρόνια νωρίτερα. Απέμεναν ακόμη δύο χρόνια έως τον θάνατό του.
Όταν ο Μάρκο Πόλο επέστρεψε από το 24ετές ταξίδι που είχε ξεκινήσει ως 17χρονος νέος, ήταν πλέον 41 ετών και βρήκε την πατρίδα του, τη Βενετία, σε πόλεμο με τους Γενουάτες. Ύστερα από ατυχίες, αιχμαλωτίστηκε από τους Γενουάτες. Ωστόσο, δεν έμεινε αδρανής στο κελί του και υπαγόρευσε αυτό το «Harikalar Kitabı» (Βιβλίο των Θαυμάτων), που αποτελεί το θέμα αυτού του άρθρου, στον «κύριο Ρουστικέλο, πολίτη της Πίζας, που βρισκόταν μαζί του στον ίδιο πύργο της Γένοβας», σύμφωνα με τη διατύπωση του βιβλίου. Αφηγήθηκε στον φίλο του για την Κίνα, την Ανατολία, τους Γεωργιανούς βασιλιάδες, το Ιράν και τα όρη Παμίρ, εξάπτοντας με τις διηγήσεις του τη φαντασία των ανθρώπων της Ευρώπης. Η φαντασία αυτή, που είχε διεγερθεί, και η περιέργεια που αναπτύχθηκε για άλλους τόπους συνέβαλαν με τη σειρά τους στις ανακαλύψεις, σε νέους εμπορικούς δρόμους και σε πολλά ακόμη γεγονότα που ακολούθησαν αλυσιδωτά.
Αυτό το βιβλίο, με το οποίο ο συγγραφέας του μας αφηγείται ύστερα από αιώνες τις περιπέτειές του σε μια εντελώς διαφορετική γλώσσα, που δεν είχε ακούσει ποτέ στη ζωή του, είναι το ίδιο βιβλίο που οι άνθρωποι διάβαζαν με θαυμασμό στα σπίτια τους πριν από αιώνες, ίσως ξαπλωμένοι στα κρεβάτια τους ή καθισμένοι στα τραπέζια τους στο φως ενός κεριού, και τους έκανε να αναρωτιούνται για τους κόσμους, τις ζωές και τις εμπορικές ευκαιρίες πέρα από τον ορίζοντα. Είναι το βιβλίο που γκρέμισε τα παχιά τείχη που περιέβαλλαν τους ανθρώπους της Ευρώπης, έφερε στα σπίτια τους όσα βρίσκονταν πέρα από τον ορίζοντα και τους εμφύσησε ενθουσιασμό. Πράγματι, αυτή η σκέψη και η ιστορική της διάσταση προκαλούν μεγάλο ενθουσιασμό. Πέρα από όλα αυτά, χάρη στην αξία του για την τουρκομογγολική ιστορία, το βιβλίο αποτελεί μοναδική πηγή για όσους μελετούν το θέμα, ενώ προσφέρει ιδιαίτερα παραστατικές περιγραφές της αυλής του Κουμπλάι Χαν και των παραδόσεων.
Πριν από λίγο καιρό, ο εκδοτικός οίκος Ötüken Yayınları προσέφερε ξανά στα τουρκικά αυτό το πολύτιμο έργο, σε μια έκδοση ιδιαίτερα προσεγμένη τόσο ως προς το περιεχόμενο όσο και ως προς την ποιότητα της εκτύπωσης. Το έργο, που μετέφρασαν οι Işık ERGÜDEN και Z. Zühre İLKGELEN, αποτελείται από 454 σελίδες και έχει πράγματι προετοιμαστεί για έκδοση με μεγάλη φροντίδα.
Τέλος, αν έχετε διαβάσει για το τελευταίο τέταρτο του 13ου αιώνα μέσα από την πένα του Μάρκο Πόλο και έχει αυξηθεί το ενδιαφέρον σας για όσα συνέβησαν τον επόμενο αιώνα, σας προτείνουμε να ρωτήσετε γι’ αυτά και τον Ιμπν Μπατούτα. Γιατί υπάρχουν θαυμάσια στοιχεία και σκηνές για τον κόσμο του 14ου αιώνα και για την περίοδο ίδρυσης του οθωμανικού κράτους...
