Η κατάσταση στο Ιράν, μία από τις χώρες που πλήττονται σφοδρότερα από την κλιματική αλλαγή και που αντιμετωπίζει επιπλέον μια ιδιαίτερα σοβαρή κρίση νερού εξαιτίας της κακής διακυβέρνησης των υδάτων, επιδεινώνεται μέρα με τη μέρα. Σε λιγότερο από έναν χρόνο, η χώρα έχει γνωρίσει αιφνίδιες πλημμύρες με νεκρούς, ξηρασίες που κατέστρεψαν καλλιέργειες, θύελλες σκόνης και θερμοκρασίες που κατά τόπους ξεπέρασαν τους 50 βαθμούς Κελσίου. Εξαιτίας των θυελλών σκόνης που σημειώθηκαν στα τέλη Ιουνίου 2023, περίπου 1.200 άτομα μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο και ένα άτομο έχασε τη ζωή του. Οι θερμοκρασίες στη χώρα έχουν φτάσει σε τέτοια επίπεδα, ώστε τα εργατικά συνδικάτα έχουν αρχίσει να απευθύνουν εκκλήσεις για αποχή από την εργασία κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Αυτή η κατάσταση ξηρασίας επηρεάζει, άμεσα ή έμμεσα, πολλούς παράγοντες, από τη γεωργία και την κτηνοτροφία έως τη βαριά βιομηχανία και από την επισιτιστική ασφάλεια έως τη δημόσια υγεία. Η εξασφάλιση πόσιμου νερού συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα από αυτά τα προβλήματα. Διότι το Ιράν αντιμετωπίζει επίσης μια σοβαρή κρίση ανανεώσιμων υδατικών πόρων, και πάλι για λόγους όπως η κλιματική κρίση, η λανθασμένη χρήση του νερού και η κακή διακυβέρνηση των υδάτων. Ο Αχμάντ Βαζιφέ, επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου Διαχείρισης Κρίσεων Κλίματος και Ξηρασίας, που λειτουργεί υπό την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, ανέφερε σε δηλώσεις του ότι σε όλες τις περιοχές της χώρας υπάρχει κρίση στην παροχή πόσιμου νερού και ότι η κατάσταση των υδάτων στο ανατολικό τμήμα και σε ορισμένες περιοχές του βόρειου τμήματος της χώρας είναι ιδιαίτερα σοβαρή. Ο Βαζιφέ δήλωσε ότι οι βροχοπτώσεις στο Χορασάν Ραζαβί ήταν μειωμένες κατά 53% σε σχέση με πέρυσι, ενώ στην Κερμάν και στο Σιστάν και Μπαλουχιστάν η μείωση ήταν 48%. Σύμφωνα με τον Βαζιφέ, και στην Τεχεράνη οι βροχοπτώσεις μειώθηκαν περισσότερο από 40% σε σχέση με πέρυσι και τα αποθέματα νερού της πρωτεύουσας βρίσκονται σε κατάσταση συναγερμού. Ανέφερε επίσης ότι δεν θα είναι δυνατή η παροχή πόσιμου νερού σε ορισμένες μεγάλες πόλεις, μεταξύ των οποίων και η Μασχάντ. Όπως έχει ανακοινώσει η κυβέρνηση, το 17,6% του πληθυσμού στις αγροτικές περιοχές του Ιράν εξακολουθεί να μην έχει πρόσβαση σε πόσιμο νερό. Η Μετεωρολογική Υπηρεσία του Ιράν αναφέρει ότι το 97% της χώρας διέρχεται ξηρασία διαφορετικής έντασης και, καθώς οι βροχοπτώσεις μειώνονται, οι ειδικοί προειδοποιούν για το ενδεχόμενο να ξεσπάσει στη χώρα ένας πόλεμος για το νερό και οι άνθρωποι να στραφούν ο ένας εναντίον του άλλου προκειμένου να εξασφαλίσουν πρόσβαση σε ό,τι υπάρχει διαθέσιμο. Επίσης, η Παγκόσμια Τράπεζα κατατάσσει το Ιράν στις 20 χώρες με τις λιγότερες ετήσιες βροχοπτώσεις παγκοσμίως.
Παρά όλες τις εξηγήσεις που αποδίδουν το πρόβλημα στο κλίμα, ορισμένοι ειδικοί υποστηρίζουν ότι για την κατάσταση «υδατικής χρεοκοπίας» στη χώρα ευθύνεται αποκλειστικά το ίδιο το Ιράν. Αναφέρεται ότι το πρόβλημα της υδροδότησης στη χώρα οφείλεται στον ανεπαρκή σχεδιασμό και στη χρήση «περισσότερων από όσα προσφέρει η φύση». Ο Μοχσέν Νασίρι, μέλος του διδακτικού προσωπικού του Πανεπιστημίου της Τεχεράνης και επικεφαλής της Ομάδας Εργασίας για την Κλιματική Αλλαγή στη Δεξαμενή Σκέψης για την Κλιματική Αλλαγή και το Περιβάλλον, η οποία υπάγεται στην Ιρανική Ακαδημία Επιστημών, υπογράμμισε επίσης σε δήλωσή του τις επιπτώσεις της χρήσης ανανεώσιμων υδατικών πόρων και τη σοβαρότητα του υφιστάμενου προβλήματος. Κατά τον Νασίρι, για να διατηρηθούν η σταθερότητα και η συνέχεια των υδατικών πόρων, θα πρέπει να χρησιμοποιείται το πολύ το 20% των ανανεώσιμων υδατικών πόρων. Ωστόσο, στο Ιράν το ποσοστό αυτό φτάνει περίπου στο 80%. Αυτό οδηγεί στον σχηματισμό καταβοθρών, στην αποξήρανση υγροτόπων και στην υποχώρηση και εξαφάνιση λιμνών. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, θεωρείται ότι έως το 2030 η αύξηση της θερμοκρασίας στη χώρα θα προκαλέσει μείωση της επιφανειακής απορροής σε όλες τις λεκάνες απορροής, γεγονός που θα οδηγήσει σε σοβαρή ξηρασία και πλημμύρες. Σύμφωνα με τον Νασίρι, υπάρχει και μια ψευδαίσθηση στον πληθυσμό. Όπως λέει, μόλις βρέξει έστω και λίγο, παύει η ανησυχία για την ξηρασία στη χώρα και επικρατεί η λανθασμένη αντίληψη ότι τα φράγματα γέμισαν και ότι η ξηρασία τελείωσε. Επιπλέον, ο Νασίρι επισήμανε ότι για χρόνια υπήρχε στο Ιράν η αντίληψη πως η χώρα είναι πολύ πλούσια και πως, αν σκάψει κανείς ένα μέτρο στο έδαφος, μπορεί να φτάσει σε πετρέλαιο και πολύτιμα κοιτάσματα ορυκτών. Ανέφερε ότι την πεποίθηση αυτή συμμερίζεται όχι μόνο ο πληθυσμός αλλά και οι διοικούντες, ότι όμως πρέπει να εγκαταλειφθεί και ο σχεδιασμός να γίνεται χωρίς να παρασύρεται από αυτή την ψευδαίσθηση.
Συμπερασματικά, η διακινδύνευση της ασφάλειας των υδάτων στο Ιράν αποτελεί αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα. Ήδη από τους ανοιξιάτικους μήνες άρχισαν να διαδέχονται η μία την άλλη οι δηλώσεις για το θέμα, τόσο από ακαδημαϊκούς όσο και από ορισμένα πρόσωπα του κρατικού μηχανισμού, ενώ στον Τύπο δημοσιεύτηκαν πολλά κείμενα για να καθησυχαστεί ο πληθυσμός. Η σημερινή κυβέρνηση καταβάλλει και αυτή κάθε προσπάθεια ώστε το ζήτημα να επιλυθεί πριν εξαπλωθεί σε όλη τη χώρα. Αν όμως τα προβλήματα παροχής πόσιμου νερού, που εκδηλώνονται κυρίως σε αγροτικές περιοχές και σε τοπικό επίπεδο, εξαπλωθούν σε ολόκληρη τη χώρα, και η ψυχολογική τους διάσταση για την κοινωνία θα έχει καταστροφικές συνέπειες, τουλάχιστον εξίσου σοβαρές με εκείνες άλλων σημαντικών ζητημάτων ασφαλείας.
Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στις 31 Ιουλίου 2023 στο Κέντρο Ιρανικών Σπουδών (İRAM).
Σύνδεσμος: https://www.iramcenter.org/iranda-su-arzindaki-sorunlar-2403