Η αυξανόμενη λειψυδρία και ξηρασία στο Ιράν, που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή και τις λανθασμένες πολιτικές για το νερό, αρχίζουν να επανέρχονται στις πρώτες θέσεις της επικαιρότητας στη χώρα καθώς ανεβαίνει η θερμοκρασία. Στο πλαίσιο αυτό, άρχισε να συζητείται ξανά και η κατάσταση της λίμνης Ούρμια, που βρίσκεται στην επαρχία Δυτικού Αζερμπαϊτζάν του Ιράν. Η λίμνη έχει συμβολική σημασία στο πρόβλημα της ξηρασίας στο Ιράν, τόσο επειδή αποτελεί σημαντική πηγή νερού για την περιοχή όσο και λόγω των πολιτικών αντιπαραθέσεων γύρω από αυτήν. Εδώ και δέκα χρόνια διεξάγονται διάφορες προσπάθειες για να αποτραπεί η αποξήρανσή της και να βελτιωθούν οι συνθήκες. Σε άρθρο που δημοσιεύτηκε το 2021 στο πρακτορείο Anadolu, αναφερόταν ότι οι Ιρανοί αξιωματούχοι ήλπιζαν πως, σύμφωνα με τον οδικό χάρτη που είχε καταρτιστεί για τη λίμνη, η οποία έως το 2013 είχε αποξηρανθεί κατά 90%, θα είχε επιτευχθεί επιστροφή στα επιθυμητά επίπεδα μέχρι το 2027. Ωστόσο, οι δηλώσεις του πρώην αντιπροέδρου και πρώην υπουργού Γεωργίας Ισά Καλανταρί σε συνέδριο το 2022 δείχνουν ότι η κατάσταση δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντική. Ο Καλανταρί ανέφερε ότι από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 οι ειδικοί προειδοποιούσαν για το ζήτημα, αλλά οι αρμόδιοι δεν το αντιμετώπιζαν με τη δέουσα σοβαρότητα. Υπογράμμισε επίσης τη σοβαρότητα της κατάστασης, δηλώνοντας ότι «η μοίρα του καθεστώτος στο Ιράν εξαρτάται από αυτή τη λίμνη που έχει συρρικνωθεί κατά 95%».
Το σημαντικότερο από τα βήματα που έγιναν για να αποτραπεί η αποξήρανση της λίμνης είναι ο αγωγός που θα μεταφέρει νερό στη λίμνη Ούρμια από το φράγμα Κάνι Σιμπ, το οποίο είχε προκαλέσει πολλές αντιπαραθέσεις κατά την κατασκευή του. Ο αγωγός εγκαινιάστηκε στις 24 Φεβρουαρίου 2023. Κατασκευάστηκε με χρηματοδότηση από το Εθνικό Ταμείο Ανάπτυξης και την Κατασκευαστική Διοίκηση Χατάμ αλ Ανμπιγιά, η οποία υπάγεται στο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Με τον αγωγό μήκους 36 χιλιομέτρων, του οποίου η κατασκευή άρχισε το 2016, προγραμματίστηκε η μεταφορά 300 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων νερού ετησίως στη λίμνη Ούρμια και η αύξηση της ποσότητας αυτής σε 600 εκατομμύρια κυβικά μέτρα με την ολοκλήρωση της δεύτερης φάσης. Ο Μοχαμάντ Ρεζά Καβιανπούρ, διευθυντής του Ινστιτούτου Ερευνών Υδάτων του Υπουργείου Ενέργειας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, αναφέρθηκε τις προηγούμενες ημέρες στη σημασία του αγωγού και δήλωσε ότι η μεταφορά νερού από το φράγμα Κάνι Σιμπ στη λίμνη αποτελεί μέτρο αναζωογόνησης και ότι η δυναμικότητα αυτή θα μπορούσε να αυξηθεί εφόσον το μέτρο εφαρμοστεί και οι βροχοπτώσεις είναι κατάλληλες. Ωστόσο, ο Καβιανπούρ υπογράμμισε την άμεση εξάρτηση της κατάστασης από τις βροχοπτώσεις, λέγοντας ότι «σε κάθε περίπτωση, η αποκατάσταση της λίμνης Ούρμια εξαρτάται από τις μεταβολές στις κλιματικές και καιρικές συνθήκες και στις βροχοπτώσεις». Στην ίδια δήλωση, ο Καβιανπούρ ανέφερε ότι η προσπάθεια αυτή του Υπουργείου Ενέργειας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις βροχοπτώσεις, ότι όμως το Γενικό Συντονιστικό Κέντρο Αποκατάστασης της Λίμνης Ούρμια που έχει συγκροτηθεί θα βοηθήσει στη διατήρηση και τη βελτίωση της κατάστασης της λίμνης στον μέγιστο δυνατό βαθμό.
Με τα εγκαίνια του αγωγού νερού Κάνι Σιμπ, παρατηρείται τον τελευταίο μήνα αύξηση και στον αριθμό των δημοσιευμάτων για την Ούρμια στον ιρανικό Τύπο. Τα δημοσιεύματα αυτά γράφονται συνήθως σε θετικό τόνο για να δώσουν ελπίδα στον πληθυσμό και αναφέρονται στην αχτίδα ελπίδας για την αποκατάσταση της λίμνης Ούρμια και στις αιτίες της αποξήρανσής της. Για παράδειγμα, δημοσίευμα που αναρτήθηκε στο Entekhab News παρουσίασε με φωτογραφίες την «Επιστροφή της λίμνης Ούρμια στη ζωή». Επίσης, άλλο δημοσίευμα που εμφανίστηκε στο Fars News αναφέρεται στην αύξηση των ελπίδων για την αναζωογόνηση της λίμνης Ούρμια, εφόσον υπάρξει εμπιστοσύνη στις ικανότητες των Ιρανών ειδικών. Στο δημοσίευμα αναφέρεται ότι η μεταφορά νερού στη λίμνη μέσω του αγωγού Κάνι Σιμπ αναζωπύρωσε τις ελπίδες στις καρδιές. Αντίστοιχα, δημοσίευμα του IRNA που δημοσιεύτηκε φέρει τον τίτλο «Τα σκάφη της λίμνης Ούρμια ταξιδεύουν πάνω σε κύματα ελπίδας». Το δημοσίευμα περιγράφει λεπτομερώς τη δύσκολη κατάσταση της λίμνης και, υπογραμμίζοντας ότι το ζήτημα πρέπει να παραμείνει πάνω από την πολιτική αντιπαράθεση, κατηγορεί τις προηγούμενες κυβερνήσεις και παρουσιάζει πόση σημασία αποδίδει η σημερινή κυβέρνηση στο θέμα και πόσο ασχολείται με αυτό. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η έκταση της λίμνης αυξήθηκε κατά 311 τετραγωνικά χιλιόμετρα σε σχέση με πέρυσι, φτάνοντας τα 1.241 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Επιπλέον, ο όγκος νερού της λίμνης έφτασε το 1 δισεκατομμύριο 570 εκατομμύρια κυβικά μέτρα.
Η απόδοση του έργου του αγωγού νερού Κάνι Σιμπ στην κυβέρνηση Ραϊσί προκάλεσε την αντίδραση των υποστηρικτών της προηγούμενης κυβέρνησης. Στο κανάλι του Χασάν Ροχανί στο Telegram εκδόθηκε σχετική ανακοίνωση, στην οποία αναφερόταν: «Η κατασκευή του φράγματος Κάνι Σιμπ άρχισε το 2016 και ολοκληρώθηκε το 2020. Όταν ανέλαβε η νέα κυβέρνηση, απέμεναν μόλις 1.400 μέτρα της γραμμής μεταφοράς νερού μήκους 36 χιλιομέτρων».
Ο αντίκτυπος του αγωγού νερού Κάνι Σιμπ στην αποκατάσταση της λίμνης θα φανεί με τον χρόνο. Από την άλλη πλευρά, υπό το φως των δηλώσεων του διευθυντή του Ινστιτούτου Ερευνών Υδάτων Καβιανπούρ, μπορεί να θεωρηθεί ότι το έργο αυτό δεν θα αποτελέσει από μόνο του λύση για το υδατικό στρες και την ξηρασία στην περιοχή. Ωστόσο, πέρα από τη σημασία της διάσωσης της λίμνης, είναι προφανής και η σημασία του έργου για την αποφυγή των πολιτικών συνεπειών που προκαλεί η αποξήρανση της λίμνης Ούρμια. Διότι, απέναντι στην ένσταση «Δεν γίνεται τίποτα!» που διατυπώνουν εδώ και χρόνια οι αντιπολιτευόμενοι για τη λίμνη Ούρμια, μπορεί να ειπωθεί ότι με αυτό το έργο η κυβέρνηση ενίσχυσε τη θέση της και δημιούργησε έναν χώρο όπου θα μπορούσε να πάρει κάπως μια ανάσα. Αν αναλογιστούμε τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάστηκαν τα εγκαίνια του αγωγού από τους πολιτικούς και τον Τύπο, την αντιπαράθεση «Εγώ το έκανα» μεταξύ της νέας και της προηγούμενης κυβέρνησης και τη γλώσσα που χρησιμοποίησαν οι πλευρές, διακρίνονται καθαρά το πολιτικό βάρος του αγωγού και οι ελπίδες που επενδύονται σε αυτόν.
Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στις 31 Μαρτίου 2023 στο Κέντρο Ιρανικών Σπουδών (İRAM).
Σύνδεσμος: https://www.iramcenter.org/urmiye-golunun-restorasyon-cabalari-ve-siyasi-yansimalari-2351